تبلیغات
فعالیتهای آموزشی آموزگاران دبستان غیردولتی پسرانه ماه بنی هاشم - اختلال در نوشتن و املا
فعالیتهای آموزشی آموزگاران دبستان غیردولتی پسرانه ماه بنی هاشم
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 11 اردیبهشت 1392 توسط سید مجید مدنیان

مباحث کلی درباره ی نوشتن

یک دیدگاه مشترک درباره نوشتن این است که نوشتن برقراری ارتباط وانتقال اطلاعات وعقایداز طریق نظامی از نشانه های مکتوب است اما البته این

تعریف، به ماهیت وجودی نوشتارتو جهی ندارد وفقط ناظربرنقش آن است .

نوشتن شامل مراحل زیر است:

1- کشف چیزی که می خواهیم از طریق نوشتاربیان کنیم ( انتخاب پیام )

2- تنظیم و سازماندهی پیام (در قالب زبان ) ؛

3- روی کاغذآوردن پیام ؛

4- باز بین و انجام اصلاحات لازم ؛

5- ارا ئه نهایی( به صورت مناسب) به خواننده

البته این مراحل ، جدا از کارهایی همچون آماده کردن قلم ،استارتهای ناقص و دیگر فعالیتهای گوناگونی است که برای برخی نویسندگان لازمند. در واقع امرنوشتن یک آفرینش و خلاقیت تام ا ست که در یک طرف آن خلق افکار و اندیشه ها ودر طرف دیگـر خلق و نظم بخشی ایــن اندیشـه ها در قالب هــای زبانی مورد نظر قراردارد.

مراحل یادگیری نوشتن

یادگیری نوشتن شامل مرحل زیر است :

1- توانایی نوشتن حروف الفبا(حرف نویسی ) و دانش ترکیب صحیح حروف ( کلمه نویسی) ؛

2- توانایی نوشتن صحیح عناصر زبانی از حفظ (املا نویسی) ؛

3- توانایی ساخت کلمه (کلمه سازی) ؛

4- مهارت بیان پیام از طریق جملات : (الف ) جمله نویسی ؛ (ب) متن نویسی ( انشا).

املا وشیوه های آموزش آن

مهارت املا نویسی به معنی توانایی جانشین کردن صحیح صورت نوشتاری حروف ، کلمات و جمله ها به جای صورت آوایی آنهاست دانش آموزان باید به این مهارت دست یا بند تا بتوانند به خوبی بین صورت تلفظی کلمه ها وحروف سازنده آن ها پیوند مناسبی بر قرار کنند بدین ترتیب زمینه ی لازم برای پیشرفت آنان در درس های جمله نویسی. انشا و به طور کلی مهارت نوشتن بهتر فراهم می شود دانش آموزان هنگام نوشتن املا باید نکاتی را درباره ی صداهایی که به

وسیله ی معلم در قالب کلمات وجمله ها برزبان جاری می شود رعایت نمایند:

الف) آن ها راخوب بشنوند تشخیص دقیق کلمه ، ادارک کلمه ،

ب) آن ها را خوب تشخیص دهند یاد آوری و مجسم ساختن تصور، باز شناسی کلمه صحیح درذهن،

ج) آن ها رادرست بنویسند نوشتن صحیح حروف سازنده ی کلمه،

باز نویسی کلمه وتوالی مناسب آن ها هر کدام از این فرآیندها با یکی از فرآیند های ذهنی ارتباط مستقیم دارد:

الف) ادراک کلمه از طریق حافظه شنیداری و تمیز شنیداری

ب) باز شناسی کلمه از طریق حافظه ی دیواری که به دوشکل:

1- شکل صحیح تک تک حروف

2- حافظه ی دیداری ترتیب ( حافظه توالی بینایی)

ج) باز نویسی کلمه حافظه ی حرکتی

روش آموزش املا

املا واژه ای است عربی ومعنای آن « نوشتن مطلبی است که دیگری بگوید یا بخواند».درکنارواژه ی املا در محافل آموزش ایران ودر زبان بیشتر مردم واژه دیکته هم کاربرد دارد که کلمه ای است فرانسوی .

درس املا در برنامه آموزش دوره ابتدایی اهداف زیررا در برمی گیرد:

1- آموزش صورت صحیح نوشتاری کلمه ها وجمله های زبان فارسی ؛

2- تشخیص اشکالات املایی دانش آموزان و رفع آن ها ؛

3- تمرین آموخته های نوشتاری دانش آموزان در رونویس.

بدیهی است با نوشتاری که با غلط های املایی همراه باشد ارتباط زبانی بین افراد جامعه بخوبی بر قرار نمی شود .بنابر این ، لزوم توجه به این درس کامل روشن است . علاوه بر اهداف فوق ، املا نویسی دانش آموزان را یاری می کندتا مهارتهای خود را در زمینه های زیر تقویت نمایند:

1- گوش دادن با دقت ،

2- تمرکزوتوجه داشتن به گفتار گوینده(معلم)

3- آمادگی لازم برای رونویسی (نوشتن غیرفعال ) به جمله نویسی وانشا (نوشتن فعال).

رونویس املا جمله نویسی و انشا

( نوشتن غیر فعال ) ( نوشتن نیمه فعال) ( نوشتن فعال یا خلاق)

ویژگی سوم ،ارتباط زنجیروار املاهای گوناگون با همدیگر است،به این ترتیب که معلمان باید در تهیه متن در املا به مشکلات اساسی املاهای قبلی هم توجه کافی داشته باشند.

در این جا می توان نکات برجسته ی روش آموزش املای فارسی را چنین بر شمرد:

1- توجه بیشتر به «وجه آموزش » درس املا نسبت به وجه آزمونی آن ؛

2- انعطاف پذیری در انتخاب تمرینات در هر جلسه ی املا؛

3- توجه به کلمات به عنوان عناصر سازنده جمله های زبانی ؛

4- ارتباط زنجیروار املاهای اخذ شده در جلسات گوناگون؛

مراحل روش آموزش املا

گام اول ،انتخاب متن املاونوشتن آن روی تخته سیاه وخواندن آن ؛

گام دوم ، قرائت املا توسط معلم و نوشتن آن توسط دانش آموزان؛

گام سوم ، تصحیح گروهی املاها وتهیه فهرست خطا های املایی؛

گام چهارم ،تمرینات متفوع با توجه به اولویت بندی اشکالات املایی استخراج شد؛

1- گام اول ، انتخاب متن املا ونوشتن آن روی تخته سیاه و خواندن متن .

در نخستین گام ،معلم ازمیان کلمات وجملات واحد درس مربوط وکلمات مشکل آفرین درس های قبلی وبا توجه به ملاک هایی که در زیر متن می آید متنی را انتخاب می کند وآن رابا خطی قوس روی تخته سیاه می نویسد . لازم است معلم هنگام انتخاب متن هر املا به موارد زیر توجه داشته باشد .

الف) متن مورد نظر حاوی جمله باشد وازانتخاب کلمه به تنهایی خود داری شود.

ب) کلمات سازنده ی جمله های متن از حروفی تشکیل شده باشند که قبلاً تدریس شده اند.

ج) کلمات خارج از متن کتاب های درس ، از بیست در صد کل کلمه ها بیشتر نباشد.

د) علاوه بر جملات موجود در کتابهای درسی ، با استفاده از کلمات خوانده شده ، جملات دیگری هم در نظرگرفته شوند.

ح) در هر جلسه از کلماتی که در جلسات قبلی برای دانش آموزان مشکل بوده اند نیز استفاده شود تا بتوان درجه ی پیشرفت شاگردان را اندازه گیری کرد.

معلم یک باربا صدایی بلند ولحنی شمرده متن اولیه راازروی تابلو می خواند واز دانش آموزان می خواهد با دقت ، به چگونگی تلفظ او گوش کنند.

لازم است دقت شود که شاگردان به نوشتن ویاد داشت کلمه ها بر روی کاغذ یا میز اقدام نکرده، فقط

ضمن گوش دادن ،کلمات سازنده جملات متن رابا حرکات چشم از روی تابلو تعقیب کنند.

گام دوم ، قرائت املا توسط معلم و نوشتن آن توسط دانش آموزان .

معلم متن املا را از روی تابلو پاک کرده ، سپس از آماده شدن دانش آموزان آن را با صدایی بلند ولحنی شمرده و حداکثر تا دوبار قرائت می کند . البته هنگام قرائت متن املا از خواندن کلمه به کلمه خودداری کرده ، متن را به صورت گروههای اسمی و فعلی یا جمله ی کامل قرائت می کند تا دانش آموزان با بافت جمله و معنای آن آشنا شوند . در پایان ، یک بار دیگر، متن املا را با سرعت مناسب تکرار می کند تا کند نویسان هم ، اشکالات خود را برطرف نمایند .

گام سوم ، تصحیح گروهی املاها و تهیه فهرست خطاهای املایی .

معلم پس از جمع آوری املاها آن ها را با استفاده از رهنمود زیر تصحیح و خطاهای املایی کلاس را

جمع بندی می کند :

این گام با مشارکت کامل دانش آموزان انجام می شود و معلم بدون اشاره به نام آنان ، تک تک املا ها را بررسی و مشکلات را استخراج می کند . به این ترتیب که معلم املای اولین دانش آموز را دردست می گیرد و به کمک یک دانش آموز کلمات یاد شده را رونویسی می کنند .

سپس املای دومین ، سومین ، و ... را دردست می گیرد و به کمک همان دانش آموز یا دانش آموز دیگری

، صورت صحیح غلط های املایی را روی تابلو ثبت می کند . البته هر جا که غلط ها تکراری بودند، جلوی اولین مورد آن ، یک علامت ( مثلا * ) می زند . در پایان با شمردن غلط ها ، اشکالات املایی دانش آموزان را اولویت بندی می کند .

اشکالات املایی دانش آموزان از دیدگاه زبانشناختی بر اثر اشکالات رسم الخطی ، تاثیر لهجه ها و گویش های محلی دانش آموزان و فرایندهای آوایی حذف تبدیل ، افزایش و قلب بوجود می آیند ، از دیدگاه روانشناختی از موارد زیر سرچشمه می گیر ند :

الف) ضعف در حساسیت شنوایی ، مثال: ژاله جاله

ب) ضعف در حافظه ی شنوایی، مثال: جا انداختن کلمات ؛

ج) ضعف در حافظه ی دیداری ،مثال : حیله هیله ؛

د) ضعف در حافظه ی توالی دیداری ، مثال : مادر مارد ؛

ه ) قرینه نویسی، مثال: دید ؛

و) وارونه نویسی ، مثال : دید ؛

ز) عدم دقت ، مثال : گندم کندم ؛

ح) نارسانویسی ،مثال: رستم رشم.

گام چهارم ، تمرینات متنوع با توجه به اولویت بندی اشکالات املایی استخراج شده .

در این گام ، معلم با توجه به مهمترین و بر تعداد ترین اشکالات املایی دانش آموزان با به کارگیری انواع تمرینات حرف نویسی و کلمه نویسی و همچنین تمرینات کلمه سازی و جمله سازی به تقویت توان نوشتاری دانش آموزان می پردازد.

مشکلات نوشتن نیمه فعال (املا)

علاوه بر مسائل که در نظام نوشتاری فارسی وجود دارد واز آن ها به عنوان عوامل بروز مشکلات خواندن واملا در میان دانش آموزان یاد می شود ، عوامل دیگری نیز در بروز مشکلات املایی دانش آموزان ، بویژه دانش آموزان دچار ناتوانیهای یادگیری سهم عمده ای دارند؛این عوامل باعث می شوند که دانش آموزان در پیوند دادن آواهای زبانی با نماینده حرفی آن ها دچار مشکلات جدی

شوند. دانش آموزانی که دچار این ضعف آموزشی هستند ونمی توانند به خوبی آواهایی راکه از زبان معلم می شنوند به صورت حروف وکلمه های مربوطه بنویسید.

ناتوانی در پیوند دادن آواهای زبانی (صامت ها ومصوت ها ) با حروف الفبا از عوامل زیر ناشی می شود

1- ضعف در عملکرد شنیداری

2- ضعف در حافظه دیداری

3- ضعف در حافظه حرکتی

ضعف در عملکرد شنیدارِِِِی

ضعف در عملکرد شنیداری به دوصورت بروز می کند: ضعف در تشخیص شنیداری . برخی دانش آموزان هنگام نوشتن املا یک یا چند حرف را از کلمه های مختلف حذف می کنند وبالعکس برخی دیگر یک یاچند حرف به آن کلمه ها اضافه می کنند. این امر براثر ضعف در تشخیص شنیداری حادث می شود. ضعف در به کارگیری تعمیم های رابطه آواها با حروف (صوت و املا) . برخی از دانش آموزانی که دچار ناتوانی یادگیری نوشتن نیمه فعال (املا ) هستند آنچه می شنوند ، به صورت تحت الفظی می نویسند ، مثلاً ( لذت) رابه شکل ( لزت ) و(صابون) را به صورت (سابون) و(خواندن)رابه شکل (خاندن) می نویسند . این دسته از افراد توانایی به کارگیری تعمیم های رابطه آواها با حروف را کسب نکرده اند ودر تشکیل تصاویر صحیح دیداری کلمه ها در ذهن نیاز به آموزش های جبران دارند.

ضعف در حافظه دیداری

برخی از دانش آموزان نمی توانند صورت صحیح حروف الفبا یا شکل کلمه ها را که ازتوالی حروف ساخته می شنوند در حافظه ی دیداری خود ثبت کنند و به یاد آورند . این کودکان که ممکن است کلمه هایی مثل «جنگل » را «نجگل » و «کتاب » را «تکاب » بنویسند در«حافظه ی توالی دیداری» دچار اختلال بوده در ذخیره سازی تصویر دیداری کلمه ها (ثبت ) و باز یافت بعدی آن ها (یاد آوری) با مشکل روبه رو هستند. متخصصان ناتوانیهای یاد گیری برای حل این شکل راه حل های گوناگون ارائه داده اند که موفق ترین آنها شیوه رد گیری فرنالد است . از لحاظ نگرش به عناصر زبانی ، تکیه این روش بر استفاده از روش کلی واژه محور است . به این صورت که در جریان برنامه آموزشی ، شاگردان کل کلمه رابه صورت یک واحد بسیط یا « الگوی تام » می آموزند وبا ردگیری کل آن، حافظه خود را تقویت کرده، در باز آفرین نیز، کل آن را به یاد می آورند. روش فرنالد در واقع از به هم پیوستن چهار مرحله تشکیل شده است که دانش آموزان باطی کردن این چهار مرحله ، مرحله باز شناسی شکل کلی کلمه را تا مطالعه گسترده ی متون خواندن طی می کنند.

اختلال یا بی املایی

در فرآیند یاد دهی – یادگیری بروز اختلال در نوشتن املا. از علل متعددی ناشی می شود. آگاهی از نوع اختلال می تواند، در انتخاب راه حل مناسب برای رفع آن به ما کمک کند . برای این منظور می توان ازجدول شماره 1 استفاده کرد . این جدول برای هرکلاس وپایه می توان استفاده کرد. بدین صورت که پس ازثبت اسامی همه ی دانش آموزان که قرار است نوع اختلال آن ها مشخص شود. از روی املای کلاس شان نوع اختلال آن ها را در جدول علامت می زنیم برای تشخیص دقیق نوع اختلال ، از فرم شماره2 «اختلال یا بی املا» استفاده می کنیم. پس از مشخص شدن فراوانی نوع اختلال ، قطعاً انتخاب راه حل مناسب آسان تر خواهد بود .

نارسانوسی شامل کج نویسی ، راست نویسی ، پر فشار نویسی ، کم رنگ نویسی ، زاویه

دارنویسی، نا مرتب نویسی، فاصله گذاری بیش از حد می شود.

راه کارها وبازی های موثر در تقویت املایی دانش آموزان

بازی های رفع نارسانویسی:

1- نقاشی بر روی تخته وایت برد.

2- کشیدن خطوط مختلف با چوب بر روی شن

3- رسم خطوط مختلف با چوب بر روی شن

4- کشیدن نقاش با چشم بسته و گچ نرم بر روی تخته بصورت مسابقه

5- شکل سازی با خمیربازی بصورت گروهی

6- مچاله کردن کاغذهای باطله و صاف کردن آن بصورت مسابقه بین دانش آموزان

7- قیچی کردن کاغذ های باطله (گروهی که سریعتر قیچی کنند برنده است )

8- معلم شکل هایی را در دو گروه مختلف روی تخته بصورت نقطه چین رسم می کند. هر گروهی که سریعتر نقطه چین ر ا پررنگ کند برنده است.

9- مسابقه بین دو دانش آموزکه کتابی رابر سر گذاشتنه اند یا لیوان پر آبی را در دست دارند و باید از یک سوی کلاس به سوی دیگر بروند بدون اینکه کتاب بیفتد یا لیوان آب بریزد.

10- بازی یک قل دو قل

11- انداختن توپ چسبناک به سوی هدف معین

12- ماهی گیری با ماهی های کاغذی که بر روی آن ها کلمات مختلف نوشته شده است وهر گروهی که بیشتر ماهی بگیرد

او را به ترتیب انجام دهد.




طبقه بندی: کلاس سوم، 
درباره وبلاگ
موضوعات
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نویسندگان
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

ابزار وبلاگ

قالب وبلاگ