تبلیغات
فعالیتهای آموزشی آموزگاران دبستان غیردولتی پسرانه ماه بنی هاشم - اختلال های رفتاری
فعالیتهای آموزشی آموزگاران دبستان غیردولتی پسرانه ماه بنی هاشم
نوشته شده در تاریخ چهارشنبه 11 اردیبهشت 1392 توسط سید مجید مدنیان

تعریف اختلالات رفتاری و طبقه آنها در کودکان

کودکانی را شامل می شود که از نظر هوشی معمولاً عادی یا حتی از ضریب هوشی بالاتری برخوردارند ولی دارای رفتاری غیر عادی و نابهنجار هستند .

این اختلالات درمانی در دوران کودکی و نوجوانی به 9 گروه عمده تقسیم می شود .

1ـ عقب ماندگی ذهنی :

به دلیل نارسایی در ساختارهایی ذهنی می تواند موجب عدم سازگاری مفید و موثر با محیط گردد و به 4 دسته خفیف و متوسط و شدید و بسیارشدید تقسیم می شود .

2ـ اختلال نقص دقت یا اشکال در تمرکزحواس

3ـ اختلالات کرداری

4ـ اختلالات اضطراب

5 ـ اختلالات دیگردوران طفولیت مثل اویتسم

6ـ اختلالات مربوط به صرف غذا ـ مثل کم خوری و پرخوری

7ـ اختلال حرکات بدنی قالبی یا کلیشه ای مثل تیکها

8ـ اختلالات دیگری که با تظاهرات بدنی همراه هستند مثل لکنت زبان و راه رفتن در خواب و . . .

9ـ اختلالات رشدی همه جانبه که آشفتگی در چندین فعالیت روانی را بر می گیرد مثل دقت ، ادراک ، حرکت و . . . ( کودکان استثنایی 1386 )

فراوانی کودکان دارای اختلالات روانی

در مطالعه گزارشهای موجود در این زمینه ارقام بین حداقل 1% و حداکثر30% می باشد و در سال 1971 در یک مطالعه همه دگر شناسی در مؤسسات آموزشی به رقمی بین 2 تا 5 درصد دست یافته اند . ( همان منبع )

آسیب شناسی کودکان دارای اختلالات رفتاری

1ـ تأثیرات ژنتیکی

2ـ سم های محیطی

3ـ عوامل مربوط به تغذیه

4ـ عوامل عصب شناختی و عصبی ـ شیمیایی

5 ـ عوامل روان شناختی ـ تعامل طبیعت و تربیت

6ـ رفتار والدین ( موریس 1372 )

مطالعه تحقیقی 524  بچه ای که به درمانگاههای هدایت کودکان معرفی شدند داشتن پدر الکلی عامل تعیین کننده مهمی در پیدایش اختلال شخصیت ضد اجتماعی بود که ربطی به این که کودک عملاً با حضور پدر در خانواده بزرگ شود یا خیر نداشت این یافته ها نظریه های عوامل ژنتیک را تقویت می کند . سایر مطالعات قرائنی از اهمیت عوامل محیطی ارائه می کنند . مراقبت ناجور مادر یا جانشین مادر که با آشفتگی محیط خانه ، فقدان انضباط و عدم محبت مادری همراه است تا سن 6 سالگی امکان می دهد که احتمال پیدایش اختلالات رفتاری را تا سن 18  سالگی پیش بینی نمود . ( راسل ودیویس 1370)

در بعضی از موارد کودک به دلیل انضباط ، سفت و سخت در خانه رفتار مقابله ای و مقاوم در برابر والدین نشان می دهد . ( پال 1385 )

شاید اختلالات رفتاری بیش از هرچیز به تب شباهت داشته باشد که علامت یک کسالت یا بیماری است و خودش فقط یک سرنخ است از اختلالی که در بدن به وجود آمده است . ( پرینگل 1379 )

راهبردهای درمانی

الف ) دارو درمانی

تأثیر دارو بر 5 وجه است :  1ـ اثر دارو بر عملکرد شناختی و پیشرفتی

  2ـ اثر دارو بر عملکرد اجتماعی

3ـ اثر دارو بر روابط خانوادگی

4ـ اثرات جانبی دارو  ایجاد عزت نفس

5 ـ زیان های دارو درمانی ( علیزاده 83 )

ب ) رفتار درمانی

مهمترین شیوه ها 1ـ تقویت کننده مثبت و منفی 2ـ شکل دهی 3ـ الگو سازی 4ـ مجاورت 5ـ محروم سازی ( همان منبع )

1ـ تقویت کننده مثبت و منفی : تقویت مثبت به این معنا که با حضور یک محرک خاص پاسخی را نیرومند سازیم یا آن را حفظ کنیم و تقویت منفی بدان معنا که با غیبت یک محرک بیزار کننده باعث تقویت پاسخ و یا حفظ آن شویم . ( ویتینگ 86 )

2ـ شکل دهی رفتار: به منظور تشویق در فراگیری پاسخ گام های مرحله ای رسیدن به گام نهایی و شکل اصلی رفتار را تقویت می کنیم که به این فرایند شکل دهی رفتار می گوییم . ( همان منبع )

3ـ الگو سازی : که یادگیری از طریق ارائه الگو برای تقلید می باشد . ( همان منبع )

4ـ مجاورت : وارد کردن محرک بی اثر با محرکی که قبلاً پاسخ 1 ایجاد کرده به منظور اینکه محرک بی اثر ایجاد کننده پاسخ شود . ( همان منبع )

ج ) تغییر شناختی رفتاری : علیزاده ( 83 )

اساس آموزش های شناختی به کارهای دو دانشمند معروف به نامهای لوریا و ویگوتسکی بر می گردد که معتقد بودبد زبان درونی می تواند به کنترل خود کمک کند . در این شیوه تغییر شناختی رفتار درمانگر سعی می کند تا از راه آموزش الگو سازی مرور ذهنی یا رفتار آشکاره فرصت دادن برای یادگیری اکتشافی ، شکل دهی ، محو سازی ، برنامه ریزی آموزشی به کودک کمک می کند . ( به نقل از علیزاده 83 )

کودکان دارای این اختلال به علت رفتارهای تلاشی معمولاً پاسخ های غلط بیشتری م یدهند و میزان بیشتر به سازماندهی و تمرکز روی جزئیات احتیاج دارند . ( به نقل از علیزاده 83 )

کودک می تواند روش گفتار درمانی را ابتدا به صورت آشکار و بیرونی امتحان کند و سپس وقتی یاد گرفت که چه کار کند آن را به صورت درونی انجام دهد او کار را به این صورت مرحله بندی می کند . استفاده از خود آموزی هایی که گفتار گام به گام هستند و عبارتند از الف ) تعریف مسأله « چه کار باید بکنم ؟ » ب ) روش  مسأله « قرار است که من تا آخر راه را با دقت طی کنم » ج ) جمله های هنگام روبه رو شدن « آها این کار درست نیست » باید آن را پاک کنم و آرام تر کارم را بکنم و د ) خود تقویت دهی « تمام شد حالا می توانم بگویم که کار را درست انجام دادم » ( همان منبع )

استفاده از آموزش برنامه ای در تغییر شناختی رفتاری

آموزش برنامه ای عبارت است از مرتب کردن مواد تحصیلی به صورت مراحل کوچک متوالی منطقی که هر مرحله دارای ویژگی زیر است : 1ـ اطلاعات در اختیاردانش آموز بگذارد

 2ـ دانش آموز را وادارد که به اطلاع داده شده پاسخ دهد .

3ـ به دانش آموز راجع به صحت پاسخش باز خورد بدهد .( اولیه ری ـ ویلسون 1371)

د ) تغذیه درمانی :

اختلالات رفتاری نشانگرعدم توازن در شیمی بدن است . سقراط تصور می کرد که عملکرد خوب ذهن به هماهنگی صحیح چهارمایع بدن یعنی خون ، بلغم ، صفرا و سودا بستگی دارد در نتیجه سودای اضافه برای مثال موجب مالیخولیا می شود . به علم امروز افسردگی و به طور کلی این 4 مزاج تحت تأثیر تغذیه و رژیم غذایی تعادلشان را در بدن از دست می دهند و اختلالات روانی را بوجود می آورند . ( نلسون وایزرائل 1371)

بسیاری از بچه ها دارای اختلالات رفتاری به رژیم های غذایی ویژه واکنش مثبت نشان م یدهند و تغییراتی که در رفتارشان پدید می آید قابل توجه و چشم گیر است . ( کارسن 1371 )

گاهی درخانواده های کودکان دارای اختلالات رفتاری مشکل کودک نشانگر مشکلی است که در روابط اعضاء وجود دارد این کودکان معمولاً در خانواده های غیر عادی متولد می شوند و مشکل های روان شناختی بسیاری در این خانواده ها گزارش شده است . مطالعه تعامل والدین فرزند نشان داده است که این والدین بیشتر از والدین فرزندان عادی از شیوه های فرزند پروری خودکامه استفاده می کنند دارای اعتماد به نفس کمتری هستند از شیوه های تنبیهی بیشتری استفاده می کنند و روابط کمتر با فرزندانشان دارند و به طور کلی تحت تأثیر عوامل فرهنگی و جامعه شناختی ای می باشد که کودک و والدین او در آن زندگی می کنند ( علیزاده 83 )

هـ ) درمان از طریق تلقین

استفاده از تلقین برای درمان بعضی از اختلالات رفتاری

اگر تلقین در درمان بیماریهای روانی و جسمی مؤثر باشد در این صورت می تواند خدمتهای بزرگی به جامعه بکند اگر با تلقین بتوانیم از بیماریهای روانی و الگو های ناهنجار اخلاقی جلوگیری کنیم در این شرایط از ورود بیماری از افراد ضعیف به زندانها جلوگیری می شود . این مجرمین پس از ورود به زندانها تأدیب یا آگاه نمی شوند بلکه پس از مدتی با بسیاری از روشهای دیگر جرم و جنایت آگاهی یافته و بر تجربیات شان اضافه می شود .

سلامت روانی مانند یک تابلوی نفیس و سنگین است که توسط چند میخ به دیواری نصب و ثابت شد اگر این میخها فرضاً تلقینات منفی و پوسیده باشند تابلو نه تنها وضعیتی ناپایدار پیدا می کند بلکه احتمال دارد که پس از سقوط بر زمین افتد و نابود شود در این شرایط بهترین کاری که می توانیم انجام بدهیم این است که به تدریج و یکی یکی میخهای فرسوده کج و ضعیف را خارج کنیم و به جای آنها میخهای سالم را که همان تلقینات است جایگزین کنیم .

من خیال می کنم که با تلقین می توانیم بیشتر از نصف کودکان گمراه و دارای مشکلات رفتاری را درمان کنیم سعی بر روی خودمان کنترل داشته باشیم از خشم دوری جوییم زیرا عصبانیت انرژی حیاتی ما از بین می برد و ما را ضعیف می سازد عصبانیت کراراً ما را خوار و شرمنده می کند و هیچوقت آثار و پیامدهای خوبی را به بار نمی آورد خشم اکثراً موجبات ویرانی را فراهم می سازد و مانع بزرگی در برابر موفقیت ما به حساب می آید .( کوئه 75 )

و ) درمان از طریق پیشرفت در علم اعصاب

روان درمانی معمولاً به تغییرات قابل تشخیص در مغز منجر می شود .

در اغلب تحقیقات ، روان درمانی در بهنجار کردن کارکرد در مدارهای مغز که موجب نشانه ها می شوند شبیه داروست . تعامل های مثبت انسان ، مانند روان درمانی ممکن است اتصالات سیناپسی تازه را ایجاد کرده و انتقال دهنده های عصبی را آزاد کند و به افراد کمتر کنند تا با انعطاف پذیری بیشتر و توانائیهای خود آرام بخش پاسخ دهند چند تحقیق تصویر برداری عصبی در اختلال های خلقی و اضطرابی معلوم کرده اند که فعالیت در مناطق خاص از مغز می تواند پیش بینی کند چه کسی به احتمال زیاد به درمان پاسخ مثبت خواهد داد این نوع پژوهش به ما یادآور می شود که ما نه فقط اختلال های روانی را درمان می کنیم

بلکه دقیقاً مغز را درمان می کنیم و صرف نظر از اینکه چه چیزی در آغاز موجب اختلال شده است . ( پروچاسکی ، نورکراس 1387 )

تشخیص درستی فیزیولوژی دستگاه عصبی :

برای این ارزیابی سنجش درستی فیزیولوژی دستگاه عصبی از الکترودهایی که روی پوست قرار می دهند و فعالیت کورتکس مغز را ثبت می کند استفاده می کنند و اگر مشکلات یادگیری و رفتاری احتمالاً از نقص جزئی در کار مغز ناشی شود آن را ارزیابی می کنند . ( نلسون وایزرائل 1371 )

نتیجه:

یکی از زمینه هایی که برای پیشرفت در آن تلاش شده است ، اقدامات پیش گیرانه مشکلات رفتاری است . در صورتی که بنحوی تشخیص شود شکل رفتاری اصولاً از مشکلات زیستی ( فرایندهای ژنتیکی ، نارساییهای تغذیه ای ) مایه گرفته است ، آن گاه مشکلات بهداشت روانی به میزان وسیعی قابل پیش گیری خواهد بود . در عین حال پیش شرطهای زیستی لازم برای اکثر نارساییهای رفتاری بخوبی مشخص نشده است . از این معمولاً از یک مدل بهداشت همگانی ، مانند آنچه که کاپلان شرح می دهد استفاده می شود . مدل کاپلان در برگیرنده پیش گیری نوع اول ( کاستن ازمیزان موارد جدید ) پیش گیری نوع دوم ( کاستن از دوره زمانی موارد موجود ) و پیش گیری سوم ( کاهش اثرات باقی مانده از بیماری ) است تلاش برای اقدامات پیش گیرانه ، بیشتر بر پیش گیریهای نوع اول و دوم تأکید داشته است .

یکی از راههایی که می توان بهداشت روانی خوبی به وجود آورد ایجاد شایستگی در کودکان است از طریق بزه هایی که به والدین می آموزد چگونه به طرز مطلوب و دلخواهی با فرزندانشان در ارتباط باشند همینطور برنامه هایی که به کودکان بطور مستقیم آموزش می دهد . ( نلسون ـ ایزرائل 71 )





طبقه بندی: کلاس سوم، 
درباره وبلاگ
موضوعات
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نویسندگان
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :

ابزار وبلاگ

قالب وبلاگ